اولین جلسه مشاوره پایه هفتم سلاله؛ تمرین ارتباط مؤثر
آشنایی دانش‌آموزان با اهمیت خوب شنیدن، روشن صحبت کردن و درک احساسات، با همراهی خانم تاج‌کی و فعالیت «نقاشی کور».
زمان برگزاری: مهرماه 1405 مخاطبان: دانش‌آموزان پایه هفتم و والدین دسته: مشاوره و مهارت‌های زندگی
اولین جلسه مشاوره دانش‌آموزان پایه هفتم مجموعه آموزشی سلاله در مهرماه 1405، با همراهی خانم تاج‌کی، از مشاوران دپارتمان هسته مشاوره سلاله، برگزار شد. موضوع این جلسه «ارتباط مؤثر» بود؛ مهارتی برای بیان روشن و محترمانه افکار، احساسات و خواسته‌ها و شنیدن و فهمیدن صحبت‌های دیگران.
در این جلسه، دانش‌آموزان از طریق یک فعالیت عملی با تفاوت میان منظور گوینده و برداشت شنونده آشنا شدند. سپس درباره چهار مهارت اصلی برای ارتباط بهتر گفت‌وگو شد: خوب گوش دادن، واضح صحبت کردن، توجه به احساسات و پرسیدن سؤال.
پیام اصلی جلسه:
برای ارتباط مؤثر، لازم است منظور خود را روشن بیان کنیم، با دقت به دیگران گوش بدهیم و زمانی که چیزی را درست متوجه نشده‌ایم، سؤال بپرسیم.
موضوع اولین جلسه مشاوره چه بود؟
محور این جلسه، آشنایی با مفهوم ارتباط مؤثر بود. دانش‌آموزان یاد گرفتند که در یک گفت‌وگوی خوب، هم بیان افکار و احساسات اهمیت دارد و هم شنیدن و فهمیدن حرف طرف مقابل.
هدف جلسه، توجه دادن دانش‌آموزان به دقت در بیان و دقت در شنیدن بود. گاهی آنچه می‌خواهیم بگوییم با آنچه دیگران از صحبت ما برداشت می‌کنند، یکسان نیست. شناخت این تفاوت، فرصتی برای روشن‌تر کردن منظور و بررسی برداشت‌ها فراهم می‌کند.
این موضوع به ارتباط‌های روزمره دانش‌آموزان پیوند داده شد؛ از گفت‌وگو با دوستان و اعضای خانواده تا ارتباط با معلمان و هم‌کلاسی‌ها.
بازی «نقاشی کور» چه نکته‌ای را نشان داد؟
پاسخ کوتاه: این فعالیت نشان داد که ممکن است منظور ما با برداشت طرف مقابل متفاوت باشد؛ حتی زمانی که تصور می‌کنیم واضح صحبت کرده‌ایم.
جلسه با بازی «نقاشی کور» آغاز شد. این فعالیت فرصتی فراهم کرد تا دانش‌آموزان تفاوت میان تصور ذهنی و برداشت دیگران را تجربه کنند و درباره آن گفت‌وگو داشته باشند.
نکته اصلی بازی این بود که گاهی فکر می‌کنیم منظورمان را به‌خوبی منتقل کرده‌ایم، اما دوستمان چیز دیگری برداشت کرده است. چنین موقعیت‌هایی در گفت‌وگوهای روزمره نیز پیش می‌آیند.
این تجربه، مقدمه‌ای برای آشنایی با اهمیت روشن صحبت کردن، دقیق شنیدن و سؤال پرسیدن شد؛ مهارت‌هایی که محور ادامه جلسه بودند.
دانش‌آموزان با کدام مهارت‌های ارتباطی آشنا شدند؟
در ادامه جلسه، چهار مهارت اصلی معرفی شد تا دانش‌آموزان بتوانند در گفت‌وگوهای خود به آن‌ها توجه کنند.
1. خوب گوش دادن
با دقت به صحبت‌های طرف مقابل گوش بدهیم و میان حرف او صحبت نکنیم. توجه به آنچه دیگری می‌گوید، یکی از بخش‌های اصلی ارتباط مؤثر است.
2. واضح و محترمانه صحبت کردن
منظور، خواسته یا احساس خود را ساده و روشن بیان کنیم. هنگام صحبت کردن، هم به شفاف بودن پیام توجه داشته باشیم و هم احترام طرف مقابل را حفظ کنیم.
3. توجه به احساسات
احساس خود و طرف مقابل را ببینیم و به آن اهمیت بدهیم. در یک گفت‌وگو، توجه به احساسات نیز در کنار کلمات و جملات اهمیت دارد.
4. پرسیدن سؤال
اگر چیزی را درست متوجه نشده‌ایم، سؤال بپرسیم. با روشن کردن بخش‌های مبهم صحبت، می‌توانیم مطمئن شویم برداشت درستی از منظور طرف مقابل داریم.
نکته کلیدی: ارتباط مؤثر به معنای بیان روشن و محترمانه پیام خود و تلاش برای شنیدن و فهمیدن پیام دیگران است.
چگونه آموخته‌های جلسه را در خانه تمرین کنیم؟
پیشنهادهای زیر برای مرور آموخته‌های جلسه در گفت‌وگوهای خانوادگی است و به‌عنوان تکلیف اعلام‌شده از سوی مشاور مطرح نشده‌اند.
فرصت صحبت کردن بدهیم
در یک گفت‌وگوی کوتاه درباره اتفاق‌های روز، اجازه بدهیم هر نفر صحبت خود را کامل کند و سپس پاسخ بدهیم.
خواسته‌ها را روشن بیان کنیم
تمرین کنیم به‌جای جمله‌های مبهم، خواسته خود را مشخص بگوییم؛ مانند «می‌شود بعد از تمام شدن تکلیفم، چند دقیقه با هم صحبت کنیم؟»
برای احساسات کلمه پیدا کنیم
در صحبت‌های روزمره، احساس خود را با جمله‌ای ساده بیان کنیم؛ برای مثال «از این اتفاق خوشحال شدم» یا «این موضوع مرا نگران کرد».
برداشت خود را بررسی کنیم
وقتی منظور دیگری روشن نیست، بپرسیم: «منظورت این است که…؟» و اجازه بدهیم او توضیح خود را کامل کند.
سؤالات متداول درباره جلسه مشاوره پایه هفتم
اولین جلسه مشاوره چه زمانی و با همراهی چه کسی برگزار شد؟
این جلسه در مهرماه 1405، با همراهی خانم تاج‌کی، از مشاوران دپارتمان هسته مشاوره سلاله، برای دانش‌آموزان پایه هفتم برگزار شد.
موضوع اصلی جلسه چه بود؟
موضوع اصلی، ارتباط مؤثر و آشنایی با اهمیت بیان روشن، خوب شنیدن، توجه به احساسات و پرسیدن سؤال بود.
چرا از بازی نقاشی کور استفاده شد؟
این فعالیت فرصتی ایجاد کرد تا دانش‌آموزان تجربه کنند که منظور گوینده و برداشت شنونده همیشه یکسان نیست و دقت در انتقال و دریافت پیام اهمیت دارد.
آیا ارتباط مؤثر فقط به خوب صحبت کردن مربوط است؟
خوب صحبت کردن یکی از بخش‌های آن است. گوش دادن با دقت، توجه به احساسات و سؤال پرسیدن برای فهم بهتر نیز از مهارت‌های مطرح‌شده در این جلسه بودند.
آموخته‌های این جلسه در چه موقعیت‌هایی کاربرد دارند؟
این مهارت‌ها در گفت‌وگو با دوستان، اعضای خانواده، معلمان و هم‌کلاسی‌ها قابل تمرین هستند؛ به‌ویژه زمانی که می‌خواهیم خواسته‌ای را بیان کنیم یا منظور دیگری را بهتر بفهمیم.
جمع‌بندی؛ تمرین شنیدن و فهمیدن یکدیگر
نخستین جلسه مشاوره پایه هفتم، فرصتی برای تجربه و شناخت یکی از موضوع‌های مهم در ارتباط‌های روزمره بود: تفاوت میان آنچه می‌گوییم و آنچه دیگران برداشت می‌کنند.
امید است دانش‌آموزان با تمرین مهارت‌های معرفی‌شده، در دوستی‌ها و گفت‌وگوهای خانوادگی، منظور خود را روشن‌تر بیان کنند و با توجه بیشتری به صحبت و احساس دیگران گوش بدهند.
نتیجه نهایی
برای تمرین ارتباط مؤثر، چهار نکته را به خاطر بسپاریم: با دقت گوش بدهیم، روشن و محترمانه صحبت کنیم، به احساسات توجه داشته باشیم و درباره بخش‌های مبهم سؤال بپرسیم.
مبنای گزارش: محتوای ارائه‌شده از نخستین جلسه مشاوره پایه هفتم سلاله در مهرماه 1405. پیشنهادهای تمرین در خانه، برای تکمیل کاربردی گزارش اضافه شده‌اند.
مدرسه من